Lucerna pod lupą: koszty uprawy i opłacalność

Lucerna w gospodarstwach mlecznych

Lucerna jest rośliną o bardzo dużej wartości użytkowej. Wyróżnia się wyjątkowo pozytywnym wpływem na zdrowie gleby, w szczególności na aktywność biologiczną organizmów glebowych. Jednocześnie jest paszą bardzo smakowitą dla bydła.

Dodatkowym atutem uprawy lucerny jest jej korzystne postrzeganie w ramach ekoschematów Wspólnej Polityki Rolnej, co zwiększa jej atrakcyjność w strukturze zasiewów

Organizacja uprawy i koszty

Na tle innych roślin białkowych lucerna dobrze wpisuje się w organizację pracy w gospodarstwach mlecznych. Jest uprawą wieloletnią, a do jej użytkowania wykorzystywany jest ten sam park maszynowy co w przypadku trwałych użytków zielonych.

Uprawa lucerny wymaga mniejszej liczby zabiegów ochrony roślin, a w wielu przypadkach możliwe jest prowadzenie jej bez stosowania ochrony chemicznej. Oznacza to relatywnie niskie koszty produkcji. 

Przy prawidłowo prowadzonej uprawie lucerna pozwala uzyskać z jednego hektara wyraźnie wyższy plon suchej masy oraz większą ilość białka niż klasyczne użytki zielone. W sprzyjających warunkach i przy odpowiednim użytkowaniu realne jest osiągnięcie produkcji na poziomie około 17 ton suchej masy z hektara, co przekłada się na bardzo wysoką produktywność białkową w przeliczeniu na powierzchnię.

Dodatkowe zalety lucerny

Lucerna posiada szereg istotnych cech agronomicznych:

• dzięki głęboko sięgającemu systemowi korzeniowemu jest mniej wrażliwa na okresowe niedobory wody niż inne rośliny,
• przyczynia się do poprawy struktury gleby oraz jej właściwości biologicznych,
• dzięki bakteriom Rhizobium obecnym w brodawkach korzeniowych lucerna pobiera azot z powietrza, który następnie jest wykorzystywany do wzrostu roślin.

W konsekwencji nawożenie azotowe w uprawie lucerny ogranicza się do dawki przedsiewnej lub niewielkiego nawożenia startowego wczesną wiosną. Wysokość i stabilność plonu są natomiast determinowane przez właściwe zaopatrzenie w fosfor i potas oraz utrzymanie odczynu gleby na poziomie zbliżonym do obojętnego (pH 6,5–7,0).

Typy lucerny i ich użytkowanie

Wyróżnia się dwa podstawowe typy lucerny: flamandzki oraz śródziemnomorski, różniące się klasą zimotrwałości (spoczynku zimowego) w zakresie od 3 do 7.

W warunkach klimatycznych Polski kluczowe znaczenie ma wysoka zimotrwałość lucerny oraz jej zdolność do stabilnego plonowania w zmiennych warunkach pogodowych. Wybierane są odmiany o dobrej odporności na wymarzanie, które zapewniają bezpieczne przezimowanie i pewny odrost wiosną. Jednocześnie, w związku z coraz częściej występującymi okresami suszy oraz cieplejszym przebiegiem sezonu wegetacyjnego, rośnie zainteresowanie odmianami łączącymi zimotrwałość z intensywnym tempem wzrostu i wysokim potencjałem plonowania. Takie podejście pozwala lepiej wykorzystać warunki siedliskowe i zwiększyć efektywność produkcji lucerny w polskich gospodarstwach mlecznych.

Z tego względu firma Barenbrug oferuje mieszankę obu typów w proporcji 50/50 pod nazwą Alfa Comfort.

Typ flamandzki odrasta zwykle w odstępach 30–45 dni, natomiast typ śródziemnomorski co około 30 dni, co umożliwia koszenie lucerny w tych samych terminach co trawy. Krótsze przerwy między pokosami poprawiają strawność paszy i ułatwiają wspólny zbiór mieszanek lucernowo‑trawiastych.

Czas na konkrety

Podsumowanie kosztów

Koszt produkcji kiszonki z lucerny może różnić się w zależności od regionu kraju, poziomu cen usług polowych oraz organizacji prac w gospodarstwie. Na ostateczny wynik wpływ mają m.in. stawki za zbiór, zakiszanie oraz dostępność własnego sprzętu. Zróżnicowanie to jest naturalnym elementem kalkulacji i powinno być każdorazowo uwzględniane przy ocenie opłacalności produkcji pasz objętościowych.

Jednocześnie, nawet przy uwzględnieniu wyższych kosztów usług w niektórych regionach, lucerna pozostaje najtańszym źródłem białka paszowego w porównaniu z paszami białkowymi takimi jak śruta sojowa czy rzepakowa. Niski koszt jednostkowy białka, w połączeniu z wysoką wartością pokarmową, sprawia, że lucerna stanowi rozwiązanie bezkonkurencyjne z punktu widzenia ekonomiki żywienia krów mlecznych.